Świat przed nami nie istniał. Jak wojna została w naszych domach

Świat przed nami nie istniał. Jak wojna została w naszych domach – reportaż Katarzyny Surmiak-Domańskiej

Świat przed nami nie istniał to jeden z najbardziej poruszających polskich reportaży ostatnich lat. Katarzyna Surmiak-Domańska zadaje pytanie, które dotyczy nas wszystkich: czy można dziedziczyć traumę po kimś, kogo się nie pamięta? Odpowiedź, jaką przynosi ta książka, jest równie niepokojąca, co fascynująca.

O czym jest ta książka?

Nie trzeba doświadczyć wojny, żeby żyć z jej konsekwencjami. Wystarczy dorastać w domu tych, którzy ją pamiętają. Autorka pokazuje, że pamięć o wojnie trwa najdłużej właśnie tam — w rodzinnych historiach, przemilczeniach i w sposobie, w jaki kochamy, boimy się i wychowujemy dzieci.

Surmiak-Domańska bada zjawisko dziedziczonej traumy na tle konkretnych polskich doświadczeń: okupacji, obozów koncentracyjnych, wysiedleń, rzezi wołyńskiej, Sybiru, Powstania Warszawskiego i akcji „Wisła”. Odpowiada na pytanie, dlaczego niemal co piąty Polak i co piąta Polka doświadczają objawów zespołu stresu pourazowego — znacznie częściej niż mieszkańcy większości krajów Europy.

Opowieści bohaterów, którzy noszą w sobie echo cierpień nieswojego pokolenia, autorka splata z głosami psychologów i historyków oraz z historią własnej rodziny. Tworzy w ten sposób intymny, reportażowo-psychologiczny portret Polek i Polaków — pokazując, jak przeszłość kształtuje naszą teraźniejszość.

Dla kogo?

Ta książka jest dla każdego, kto chce zrozumieć siebie i swoje korzenie. Trafi do czytelników lubiących literaturę faktu i reportaż, a także do osób zainteresowanych psychologią, historią Polski XX wieku i fenomenem pamięci zbiorowej. Nie wymaga specjalistycznej wiedzy — napisana jest przystępnie, bez akademickiego żargonu, a jednocześnie z ogromną rzetelnością i wrażliwością.

To również lektura dla tych, którzy czytali wcześniejsze książki Surmiak-Domańskiej (m.in. Mokradełko, Ku Klux Klan. Tu mieszka miłość, Kieślowski. Zbliżenie) i cenią jej styl — bliski, dociekliwy, wolny od taniej sensacji.

Dlaczego warto?

Katarzyna Surmiak-Domańska to reporterka z wieloletnim doświadczeniem, związana z „Gazetą Wyborczą”, członkini Polskiego PEN Clubu i tutorka Polskiej Szkoły Reportażu przy Instytucie Reportażu. Zasiada w kapitule Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki — jednej z najważniejszych nagród literackich w Polsce.

Świat przed nami nie istniał to książka, która zadaje pytania, których wiele z nas nigdy głośno nie zadało — i daje odpowiedzi, które mogą zmienić sposób, w jaki patrzymy na siebie i swoją rodzinę.